Serwisy Wolters Kluwer SA
Nasze strony:
Zobacz film promocyjny

Nasze serwisy

Pokaż

ProgMedica jest systemem z zakresu compliance, które pozwala na przeprowadzanie testów zgodności oraz zarządzanie ryzykiem w podmiocie leczniczym. System usprawnia również przepływ informacji w zakresie podstawowych sfer działalności szpitala. Pozwala na monitorowanie etapów prac oraz daje

Więcej informacji

LEX

Ochrona Zdrowia Szybki dostęp do informacji prawnej

Zdrowie

Stwierdzenie zgonu

Problem stwierdzenia zgonu odgrywa ważne znaczenie w sferze stosunków prawnych a zwłaszcza w prawie cywilnym. Zgon człowieka to dla prawa cywilnego ustanie praw i obowiązków przysługujących osobie fizycznej, min: z tą chwilą następuje otwarcie spadku i powołanie do spadkobrania. Niektóre czynności prawne dopiero z chwilą śmierci uzyskują skuteczność prawną np. testament. Ze względu na doniosłość znaczenia śmierci i jej konsekwencje prawne tak ważne staje się precyzyjne stwierdzenie chwili śmierci oraz odpowiednie jej udokumentowanie.

Podstawa prawna stwierdzenia zgonu 

W polskim ustawodawstwie znajdujemy kilka aktów prawnych dotyczących stwierdzenia zgonu. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 226, poz. 1943 z późn. zm.) wskazuje na kompetencje do stwierdzenia zgonu, natomiast ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 z późn. zm.) wskazuje na czynności, jakie winny zostać wykonane w związku ze stwierdzeniem zgonu. Szczegółowe kwestie dotyczące stwierdzenia zgonu zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 sierpnia 1961 r. w sprawie stwierdzenia zgonu i jego przyczyny (Dz. U. Nr 39, poz. 202).
W przypadku zgonu w szpitalu czynności z tym związane zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie postępowania ze zwłokami osób zmarłych w szpitalu z dnia 31 października 2006 r. (Dz. U. Nr 203, poz. 1503).
W przypadku szczególnym, gdy nie został sporządzony akt zgonu, uprawnienie do stwierdzenia zgonu ma sąd na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. (DZ. U. Nr 43 poz. 296 z późn. zm.).

Osoby uprawnione do stwierdzenia zgonu

Osobą uprawnioną do stwierdzenia zgonu jest w świetle art. 43 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz na podstawie przeprowadzonych osobiście badań. Lekarz na tej podstawie stwierdza zgon oraz jego przyczyny i wypisuje kartę zgonu. Uprawnienie to po raz kolejny znajdujemy w art. 11 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Na podstawie tej ustawy zostało wydane rozporządzenie w sprawie stwierdzenia zgonu i jego przyczyny. Według tych przepisów uprawnienie do stwierdzenia zgonu oprócz lekarza, ma starszy felczer albo felczer zatrudniony w przychodni bądź ośrodku zdrowia lub jego placówce terenowej (wiejski, felczerski punkt zdrowia) i sprawujący opiekę zdrowotną nad rejonem, w którym znajdują się zwłoki. Uprawnienie takie posiada również położna wiejska, jeżeli nastąpił na terenie gromady zgon pozostającego pod jej opieką noworodka przed upływem 7 dni życia, a najbliższa przychodnia lub ośrodek zdrowia jest oddalony o więcej niż 4 km. W szczególnych przypadkach (trudności komunikacyjne lub inne uzasadnione powody) pielęgniarka, która przeszła odpowiednie przeszkolenie w tym zakresie i uzyskała uprawnienie od powiatowej rady narodowej. Należy jednak zwrócić uwagę, iż rozporządzenie to jest anachroniczne i nie odzwierciedlające obecnej sytuacji prawnej. W świetle tych przepisów upoważnienie dla pielęgniarki wydaje powiatowa rada narodowa, a nie starosta (zob. art. 11 ust. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych). Zawód felczera w chwili obecnej jest zanikającym zawodem. W związku z powyższym należy przyjąć, iż uprawnionym do stwierdzenia zgonu i wystawienia karty zgonu jest lekarz.
Ani ustawa ani rozporządzenie nie określa szczegółowych wymagań dotyczących posiadania specjalizacji, stażu i kwalifikacji.

Stwiedzenie zgonu - zasada ogólna

Jest zasadą, iż stwierdzenia zgonu powinien dokonać lekarz, który leczył chorego w jego ostatniej chorobie. Mowa tu o lekarzu, który jako ostatni, w okresie 30 dni poprzedzających zgon, udzielił choremu pomocy. Najczęściej jest to lekarz podstawowej opieki zdrowotnej (lekarz POZ).

Stwiedzenie zgonu - zasady szczególne

W przypadku, gdy lekarz podstawowej opieki zdrowotnej nie może stwierdzić zgonu według zasady ogólnej, obowiązek ten spoczywa na innym lekarzu (najczęściej na lekarzu pogotowia). Dotyczy to sytuacji, gdy nie można ustalić, który z lekarzy udzielił jako ostatni pomocy zmarłemu lub, jeżeli lekarz, (o którym mowa, w pkt 3 nin. opracowania) zamieszkuje w odległości większej niż 4 km od miejsca, w którym znajdują się zwłoki, albo z powodu choroby lub innych uzasadnionych przyczyn nie może dokonać oględzin zwłok w ciągu 12 godzin od chwili wezwania.
Jeżeli lekarza wezwano do nieszczęśliwego wypadku lub nagłego zachorowania, w następstwie których nastąpił zgon, wówczas uprawnionym o stwierdzenia zgonu jest właśnie ten lekarz, jeżeli udzielił świadczenia choremu tuż przed śmiercią.
Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. Nr 191, poz. 1410) przewiduje, że w skład zespołu wyjazdowego nie musi wchodzić lekarz. W takim wypadku żaden z pozostałych członków zespołu nie posiada uprawnień do stwierdzenia zgonu. Należy wówczas kierować się zasadą ogólną i wezwać lekarza POZ w celu stwierdzenia zgonu.
Jeżeli śmierć pacjenta nastąpiła w szpitalu, wtedy obowiązek stwierdzenia zgonu i dokonania oględzin ciąży na lekarzu leczącym pacjenta, a jeżeli go nie ma – na lekarzu dyżurnym (§ 2 i § 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie postępowania ze zwłokami osób zmarłych w szpitalu). Jeżeli mamy do czynienia z przypadkami, o których mowa w art. 24 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89) tj.: zwłoki osoby, która zmarła w szpitalu, mogą być poddane sekcji, w szczególności, gdy zgon tej osoby nastąpi przed upływem 12 godzin od przyjęcia do szpitala, a przedstawiciel ustawowy tej osoby nie wyraził sprzeciwu lub sam zmarły nie uczynił tego za życia – stwierdzenie przyczyny zgonu następuje po przeprowadzeniu sekcji zwłok.

lista dokumentów
Komentarze
Czytaj kolejny
artykuł

eHealth