Książeczka badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych a tajemnica lekarska

articleImage: Książeczka badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych a tajemnica lekarska fot. Thinkstock

Czy książeczka badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych jest objęta tajemnicą lekarską (zawiera wyniki badań laboratoryjnych i innych dodatkowych stanowiących tajemnicę lekarską)?
Czy żądanie przez pracodawców książeczek badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych jest zgodne z prawem (jeżeli nie, to jakie konsekwencje grożą takiemu pracodawcy)?
Do jakich dokumentów, związanych z takimi badaniami, mają wgląd organy Inspekcji Sanitarnej i jakie powinni spełniać warunki fachowe?
W ilu egzemplarzach powinno być wydane orzeczenie lekarskie oraz co powinno zawierać?

Zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań do celów sanitarno-epidemiologicznych, wyniki wykonanych badań laboratoryjnych oraz treść orzeczenia lekarz wpisuje do książeczki badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych (...). Wpisując wyniki badań laboratoryjnych (badania kału; zdjęcie rtg; inne badania np. WR; badania w kierunku innych chorób) - tworzymy dokument, który zawiera informacje o stanie zdrowia osoby badanej z wielu lat, z którego nawet osoba bez wykształcenia medycznego może wnioskować o chorobach właściciela książeczki.
Nagminnym zjawiskiem w obecnej chwili jest żądanie przez pracodawców, a także przez pracowników Sanepidu, okazywania książeczki sanitarno-epidemiologicznej.


Książeczka badań dla celów sanitarnych stanowi dokument będący własnością pracownika. To pracownik decyduje, komu ją ujawni (z wyłączeniem sądu, który może zawsze zażądać jej do wglądu i do ewentualnej oceny zapisów przez biegłego sądowego). Pracodawca nie ma prawa domagać się przedstawienia mu książeczki. Wystarczającym dokumentem jest orzeczenie lekarskie wystawione na podstawie badania lekarskiego i wyników badań laboratoryjnych o braku przeciwwskazań, czasowym lub trwałym przeciwwskazaniu do wykonywania prac lub odbywania nauki zawodu. Takie orzeczenie wydawane jest w dwóch egzemplarzach: pracownikowi i pracodawcy. W czasie kontroli sanitarnej, podstawą do stwierdzenia, że pracownicy posiadają wymagane badania dla celów sanitarno-epidemiologicznych będą orzeczenia lekarskie, będące w posiadaniu pracodawcy - a nie książeczka badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych.

Wyniki badań wpisywane są do karty badań do celów sanitarno-epidemiologicznych (i ta jest objęta pełną ochroną) oraz książeczki badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych. Wgląd do ewidencji badań powinien mieć tylko fachowy pracownik Inspekcji Sanitarnej (lekarz, pielęgniarka, magister farmacji) upoważniony przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, jeżeli wystąpią jakiekolwiek wątpliwości w zakresie badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych.

 Lekarz przeprowadzający badanie i oceniający wyniki badań ma obowiązek dochowania tajemnicy lekarskiej, a pielęgniarka pobierająca materiał - obowiązek dochowania tajemnicy zawodowej. Gdyby badania zostały zlecone miejscowemu Sanepidowi, obowiązek dochowania tajemnicy spoczywa na pracownikach stacji, mających jakikolwiek związek z przetwarzaniem informacji dotyczących badań.


Badanie do celów sanitarno-epidemiologicznych (badanie do książeczki zdrowia) jest badaniem pracownika, który wykonuje pracę przy produkcji lub obrocie żywnością, bądź na stanowisku, gdzie istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby.
Pracownik zgłaszający się na to badanie powinien posiadać książeczkę do celów sanitarno-epidemiologicznych (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2006 r. w sprawie badań do celów sanitarno-epidemiologicznych; Dz. U. Nr 25, poz. 191). Badania te mają na celu wykluczenie (lub wykrycie) schorzeń, stanowiących przeciwwskazanie do pracy w kontakcie z żywnością (zwłaszcza choroby biegunkowe, nosicielstwo salmonellozy) lub schorzeń przenoszonych drogą kropelkową (zwłaszcza gruźlica) - u osób, których charakter pracy wymaga stałego lub częstego kontaktu z ludnością (służba zdrowia, oświata, hotelarstwo etc.).

Wymagania związane z tymi badaniami określają szczegółowo akty prawne wydane na podstawie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. Nr 234, poz. 1570), a w szczególności:
• rozporządzenie w sprawie badań do celów sanitarno-epidemiologicznych;
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2006 r. w sprawie wykazu czynników chorobotwórczych oraz stanów chorobowych spowodowanych tymi czynnikami, którymi zakażenie wyklucza wykonywanie niektórych prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby (Dz. U. Nr 132, poz. 928);
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 lipca 2006 r. w sprawie wykazu prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia na inne osoby (Dz. U. Nr 133, poz. 939).
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.), lekarz ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji dotyczących pacjenta, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Informacje te stanowią tzw. tajemnicę lekarską.

Lekarz jest związany tajemnicą również po śmierci pacjenta (z wyjątkiem sytuacji określonych w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty).
Lekarz jest zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy, gdy:
• zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób;
• zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, innemu lekarzowi lub uprawnionym osobom uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń;
• jest to niezbędne do praktycznej nauki zawodów medycznych lub celów naukowych oraz w innych przypadkach, określonych w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

W każdym z tych przypadków ujawnienie tajemnicy może nastąpić wyłącznie w niezbędnym zakresie.
Lekarz nie może podać do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta bez jego zgody.
Pacjent ma również prawo do dostępu do dokumentacji medycznej (art. 23-30 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta; Dz. U. Nr 52, poz. 417) oraz ochrony danych znajdujących się w dokumentacji medycznej (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.).

Niewywiązanie się z powyższego obowiązku może prowadzić do powstania odpowiedzialności karnej na podstawie art. 51 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.). Jest na nią narażony nie tylko ten, kto administrując zbiorem danych lub będąc obowiązany do ochrony danych osobowych udostępnia je osobom nieupoważnionym, ale również ten, kto choćby dostęp osobom nieupoważnionym do tych danych umożliwia. Sankcją za powyższe może być nawet kara pozbawienia wolności do lat 2. Natomiast, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, samo przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (w tym przypadku gromadzenie, przechowywanie i udostępnianie orzeczeń lekarskich).
Alicja Brzezińska

Zobacz wszystkie materiały pochodzące z:
Skomentowano 0 razy

Inne artykuły o zbliżonej tematyce

Nie znaleziono żadnych artykułów.
Zapisz się na bezpłatny Newsletter Prawa Ochrony Zdrowia
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

Książeczka badań dla celów sanitarno-epidemiologicznych a tajemnica lekarska

Aktualności - Zdrowie