Sekcja zwłok

Obowiązujące przepisy prawa wyróżniają trzy rodzaje sekcji zwłok oraz dwa przypadki szczególne, kiedy może ona zostać wykonana:
- sekcja naukowo-lekarska (patomorfologiczna, anatomopatologiczna) wykonywana jest w zakładach anatomii patologicznej (zakładzie medycyny sądowej) lub w prosektoriach klinik i szpitali na zwłokach osób zmarłych w zakładach lecznictwa zamkniętego. Celem jej jest poznanie lub potwierdzenie morfologicznego tła choroby zasadniczej i schorzeń ubocznych, ustalenie przyczyny śmierci, a także doszkalanie lekarzy i kształcenie studentów;
- sekcja sądowo-lekarska (składają się na nią oględziny i otwarcie zwłok), wykonywana jest w zakładach medycyny sądowej lub w prosektoriach szpitalnych. Wykonywana jest przez lekarzy, którzy zostali powołani do pełnienia czynności biegłych z zakresu medycyny sądowej. Celem tej sekcji jest stwierdzenie przyczyny śmierci, mechanizmu śmierci oraz ustalenie czy śmierć osoby jest wynikiem działania lub zaniechania osób trzecich;
-sekcja administracyjna wykonywana jest najczęściej przez zakłady medycyny sądowej na polecenie organów administracji.

Szczególnymi przypadkami są:
- sekcja prywatna, nie jest ona uregulowana przepisami prawa, podejmowana jest najczęściej na prośbę rodziny lub na wniosek towarzystwa ubezpieczeniowego. Celem tej sekcji jest np.: stwierdzenie czy śmierć jest skutkiem błędu lekarskiego. Najczęściej jednak przy takim podejrzeniu wykonuje się sekcję sądowo-lekarską;
- pobranie narządów ze zwłok na podstawie ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1411).

articleImage: Sekcja zwłok fot. Thinkstock

2. Podstawy prawne przeprowadzenia naukowo-lekarskiej sekcji zwłok

Podstawą prawną zarządzenia naukowo-lekarskiej sekcji zwłok jest ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.; dalej jako: u.z.o.z.) a szczególnie jej art. 24. Zarządzana jest przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej, a jeżeli kierownik ZOZ-u nie jest lekarzem, to zarządzenie o przeprowadzeniu sekcji zwłok wydaje upoważniony przez niego lekarz, na wniosek właściwego ordynatora lub w razie potrzeby po zasięgnięciu jego opinii. Artykuł 24 u.z.o.z. przewiduje trzy sytuacje:
- gdy dokonanie sekcji zwłok ma charakter fakultatywny;
- gdy wykonanie sekcji zwłok jest wyłączone;
-gdy dokonanie sekcji jest obligatoryjne.

2.1. Sprzeciw wobec sekcji zwłok

Przeszkodą do przeprowadzenia sekcji zwłok jest wyrażony za życia sprzeciw pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego. Zakłada się zgodę domniemaną na sekcję, dotąd dopóki nie zostanie ustalone, że pacjent zgłosił sprzeciw. Sprzeciw na przeprowadzenie sekcji zwłok może być wyrażony w dowolny sposób: pisemnie lub ustnie, ważne jest, aby został złożony za życia pacjenta. W stosunku do osób małoletnich lub osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych do wyrażenia sprzeciwu uprawniony jest przedstawiciel ustawowy. Zaniechanie wykonania sekcji powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej (adnotacja o przyczynie nie przeprowadzenia sekcji). O dokonanym wcześniej sprzeciwie zaświadczyć mogą nie tylko dokumenty, ale także świadkowie. Ocenę wiarygodności świadków pozostawia się Kierownikowi ZOZ-u 1.
Przyjmuje się, ze sprzeciw pacjenta może zostać wyrażony tylko za życia, natomiast „po śmierci” nie jest to możliwe. Dyskusyjny jest pogląd co do wyrażenia sprzeciwu przez przedstawiciela ustawowego po śmierci małoletniego lub ubezwłasnowolnionego. Zdaniem T. Reka 2 kierownik ZOZ-u powinien przed podjęciem decyzji zwrócić się do przedstawiciela ustawowego, czy nie wyraża sprzeciwu. Moim zdaniem, biorąc pod uwagę przepisy dotyczące wyrażenia sprzeciwu przez pacjenta, za życia, przedstawiciel ustawowy traci swoje uprawnienie. Jednakże z uwagi na bardzo delikatną materię problemu, należy jednak zasięgnąć opinii przedstawiciela ustawowego.

2.2. Decyzja o przeprowadzeniu sekcji zwłok

Podjęcie decyzji o przeprowadzeniu sekcji powinno znaleźć swoje odzwierciedlenie w dokumentacji medycznej. Artykuł 24 ust. 5 u.z.o.z. przewiduje wyjątki, kiedy pomimo złożonego sprzeciwu, wykonuje się sekcję zwłok:
- w przypadkach określonych przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.), np. gdy zachodzi podejrzenie nieumyślnego spowodowania śmierci, lub śmierć nastąpiła na skutek błędu lekarskiego);
- gdy nie można jednoznacznie stwierdzić przyczyny zgonu. Pobrane tkanki, narządy lub komórki mają pomóc w ustaleniu przyczyny zgonu, w ocenie sposobu postępowania leczniczego;
- w sytuacji, gdy zachodzą przesłanki z ustawy z dnia 6 września 2001 r. o chorobach zakaźnych i zakażeniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384 z późn. zm.);
- gdy zgon pacjenta nastąpił w ciągu 12 godzin od przyjęcia pacjenta do szpitala.

Sekcję zwłok przeprowadza się po stwierdzeniu przez lekarza zgonu pacjenta. Przeprowadza się ją nie wcześniej niż po upływie 12 godzin od chwili stwierdzenia zgonu.
Ustawa o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów oraz ustawa o zakładach opieki zdrowotnej przewiduje, że można wykonać sekcję zwłok przed upływem 12 godzin od chwili zgonu, jeżeli będą pobierane narządy, tkanki lub komórki do przeszczepu. Jeżeli jest uzasadnione podejrzenie, że zgon nastąpił w wyniku popełnienia czynu zabronionego, pobranie narządów, tkanek lub komórek może nastąpić za zgodą prokuratora, a w postępowaniu prowadzonym przeciwko nieletniemu po uzyskaniu stanowiska sądu rodzinnego. (art. 4 i art. 8 ustawy o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów).
Sekcja naukowo-lekarska ma charakter fakultatywny, oprócz przypadków wymienionych w art. 24 ust. 5 u.z.o.z.
Jeżeli lekarz ma podejrzenie, że przyczyną zgonu było popełnienie przestępstwa, wtedy decyzję o sekcji podejmuje prokurator, którego niezwłocznie należy powiadomić (§ 2 i § 7 Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 sierpnia 1961 r. w sprawie stwierdzenia zgonu i jego przyczyny (Dz. U. Nr 39, poz. 202) Decyzja prokuratora o przeprowadzeniu sekcji wyłącza możliwość przeprowadzenia sekcji z zarządzenia kierownika ZOZ-u.

3. Podstawy prawne przeprowadzenia sekcji sądowo-lekarskiej

Kodeks postępowania karnego przewiduje następujące czynności związane ze znalezieniem zwłok:
- obowiązek przeprowadzenia oględzin zwłok w miejscu ich znalezienia;
- oględziny zwłok przeprowadza prokurator lub sąd;
- prokurator ma obowiązek wzięcia udziału w sekcji zwłok lub jeżeli sekcja zwłok została zarządzona przez sąd, wtedy na sądzie spoczywa ten obowiązek.

3.1. Oględziny zwłok


W sytuacji niecierpiących zwłoki oględzin dokonuje policja, która ma obowiązek niezwłocznie poinformować o tym fakcie prokuratora (art. 209–210 Kodeksu postępowania karnego). W znaczeniu sądowo-lekarskim, sekcja zwłok oznacza pośmiertne badanie zwłok, które obejmuje zarówno oględziny zewnętrzne, jak i wewnętrzne (otwarcie zwłok). Obie te czynności muszą się odbyć, gdyż stanowią one jedność. Celem tych czynności jest ustalenie przyczyny zgonu i rodzaju śmierci oraz zjawisk i objawów wskazujących, czy w danym wypadku może zachodzić przestępstwo, samobójstwo czy nieszczęśliwy wypadek. 3

Zarządzenie oględzin i sekcji zwłok jest obligatoryjne w razie podejrzenia, że śmierć jest następstwem przestępstwa. Sekcja sądowo-lekarska ma prymat nad innymi rodzajami sekcji.
Sekcję zwłok zarządza prokurator lub w postępowaniu sądowym sąd, wydając postanowienie o powołaniu biegłego. W postanowieniu o powołaniu biegłego, prokurator wyznacza zakres opinii, stawiając pytania do biegłego. Prokurator kieruje tokiem prac biegłego, zaznajamia go z wynikami przeprowadzonego postępowania, może zmienić zakres opinii i postawionych pytań. Po otrzymaniu opinii niezwłocznie się z nią zapoznaje i w razie potrzeby zleca jej uzupełnienie. (§ 127 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 27 sierpnia 2007 r. Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury – Dz. U. Nr 169, poz. 1189).
Oględzin zewnętrznych zwłok dokonuje w postępowaniu przygotowawczym prokurator, w toku postępowania sądowego – sąd. W wypadkach niecierpiących zwłoki oględziny może przeprowadzić policja. Oględziny te powinny być przeprowadzone z udziałem lekarza, najlepiej, jeżeli byłby to lekarz o specjalizacji z zakresu medycyny sądowej.
Oględziny zwłok obejmują dokładne ich obejrzenie w celu określenia właściwości ciała, znamion śmierci, szczegółowych właściwości ciała (np. głowy, kończyn), zmian chorobowych powłok skórnych (np. sinica, obrzęki), zmian pourazowych powłok skórnych oraz obrażeń (np. rozmiarów otarć, sińców, kształtu i ich barwy), ewentualnie pobranie wycinków do badań histopatologicznych.
Z oględzin zewnętrznych zwłok sporządza się protokół.
(…)

Zobacz wszystkie materiały pochodzące z:
Skomentowano 0 razy

Inne artykuły o zbliżonej tematyce

Nie znaleziono żadnych artykułów.
Zapisz się na bezpłatny Newsletter Prawa Ochrony Zdrowia
Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

Sekcja zwłok

Aktualności - Zdrowie

Tego samego autora