Serwisy Wolters Kluwer SA
Nasze strony:
Ochrona zdrowia Szybki dostęp do informacji prawnej

Zdrowie

Rynek aptek - co się zmieni?

16 maja 2017 roku Prezydent RP podpisał nowelizację Prawa Farmaceutycznego, funkcjonującą w domenie publicznej pod pojęciem: „apteka dla aptekarzy”. Projekt w trakcie prac legislacyjnych podlegał wielu ewolucjom zmierzającym w wielu kierunkach, co uprawnia twierdzenie, że stanowi pewien wymiar kompromisu. Ostateczne jego brzmienie zawarte jest w ustawie z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne, która weszła w życie 25 czerwca 2017 roku.
W ramach topiku:
Zarządzanie apteką
Warto wiedzieć: Usługi farmaceutyczne to działalność gospodarcza reglamentowana poprzez fakt, że do jej prowadzenia konieczne jest uzyskanie zezwolenia wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego. Jest to w pełni konstytucyjne rozwiązanie.
Dla farmaceutów

1.Uwarunkowania zmian – trzy elementy

Wszelkie aspekty funkcjonowania rynku usług farmaceutycznych na przestrzeni lat rodzą w polskim systemie ochrony zdrowia wiele kontrowersji. Jednakże żeby legislacyjnie skonfrontować się z tymi zjawiskami, konieczne jest podjęcie próby odpowiedzi, co jest przyczyną tych zjawisk. Ponadto obrót produktami wydawanymi klientom aptek i punktów aptecznych pozostaje w określonym łańcuchu dystrybucji, w którym poszczególne etapy pozostają ze sobą w relacji oddziaływania, tym samym niemożliwe jest podejmowanie próby modyfikacji jedynie jednego z tych ogniw, bez adekwatnej reakcji w pozostałych. Wszelkie nieprawidłowości oraz zachowania rynkowe, które projektodawcy wskazują w swym uzasadnieniu, wynikają z co najmniej trzech możliwych do zdefiniowania elementów.
 

System refundacji

Pierwsza kwestia dotyczy faktu, że obrót tymi produktami jest w mniejszej lub większej części wspomagany poprzez system refundacji ze strony publicznego płatnika świadczeń zdrowotnych. Jeżeli zatem podejmowana jest próba odmienienia kształtu rynku tego rodzaju usług, odnieść się należy do obecnie funkcjonujących umów zawieranych z NFZ na wydawanie refundowanego leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobu medycznego na receptę. W obecnym stanie prawnym umowę taką zawiera się z podmiotem gospodarczym prowadzącym aptekę – beneficjentem zezwolenia. Magister farmacji będący kierownikiem apteki, nie jest stroną takiej umowy, a jedynie ją parafuje. Powyższe determinuje dość złożoną konstrukcję w której umowę realizuje głównie farmaceuta, bowiem to on ponosi odpowiedzialność za udzielane usługi farmaceutyczne w tym te, których przedmiotem są produkty objęte refundacją, a beneficjentem zysków jest podmiot gospodarczy dla którego zostało wydane zezwolenie na prowadzenie apteki.
 

Zawód farmaceuty i technika farmacji

Drugi element to aspekt zawodowy, bowiem usługi farmaceutyczne zostały przez ustawodawcę zastrzeżone dla magistrów i techników farmacji, podczas gdy obydwie grupy zawodowe nie doczekały się ustawy systemowej na wzór innych zawodów medycznych jak lekarz i lekarz dentysta - ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty z 5 grudnia 1996 roku, felczerzy, starsi felczerzy - ustawa o zawodzie felczera z 20 lipca 1950 roku, pielęgniarki i położne - ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej z 15 lipca 2011 roku, fizjoterapeuci - ustawa o zawodzie fizjoterapeuty z 25 września 2015 roku.

Na temat uprawnień zawodowych pielęgniarek i położnych czytaj więcej>>.

Z uwagi na doniosłą rolę farmaceutów zarówno w wymiarze usług świadczonych w aptekach ogólnodostępnych, jak i w wymiarze prowadzenia gospodarki lekowej i świadczenia usług farmaceutycznych w szpitalach uzasadnione jest twierdzenie, że zasługują oni na odrębną ustawę. Dodatkowego argumentu dostarcza uzasadnienie projektu 1 - dalej: „uzasadnienie”, które odwołuje się do dorobku orzeczniczego Unii Europejskiej, który podkreśla szczególny status farmaceuty, jako zawodu zaufania publicznego, związanego z etyką zawodową, którego celem działania jest nie tylko nakierowanie na osiągnięcie zysku, ale również powinności natury etycznej.

Pozostając w obszarze aspektu zawodowego, należy też pamiętać, że jak świadczący usługi farmaceutyczne dzielą się na techników i magistrów farmacji, tak na rynku tych usług mamy dwa, a nie jeden, rodzaje podmiotów uprawnionych do prowadzenia obrotu detalicznego produktami leczniczymi. Mowa tutaj o punktach aptecznych, które co prawda w węższym zakresie niż apteki, jednakże są uprawnione do realizacji usług farmaceutycznych. Projektując zatem zmiany w świadczeniu usług farmaceutycznych, należy rozważyć, czy grupa techników farmacji i punktów aptecznych ma funkcjonować na dotychczasowych zasadach, czy też być potraktowana jednolicie z magistrami farmacji i aptekami. Ustawa z 7 kwietnia 2017 rok o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne rozstrzyga to zagadnienie w ten sposób, że odnosi się wyłącznie do farmaceutów w rozumieniu art. 2b ustawy z 19 kwietnia 1991 roku o izbach aptekarskich - dalej u.o.i.a. - zatem magistrów farmacji. Pamiętać jednak należy, że ustawa nie ingeruje w uprawnienia zawodowego techników farmacji, które nadal są określone w art. 91 p.f.

Powyższe wynika, z faktu, że ustawa modyfikuje reguły nabywania statusu beneficjenta zezwolenia na prowadzenie apteki, a nie realizacji samych czynności fachowych polegających w szczególności na sporządzaniu, wytwarzaniu, wydawaniu produktów leczniczych i wyrobów medycznych w aptece. Można zatem przyjąć, że ustawa nie pogarsza warunków wykonywania zawodu przez techników farmacji, w tym sensie, że pozostaje dla nich obojętna.
 

Dystrybucja leków

Trzecim elementem jest wspominany powyżej łańcuch dystrybucji leków, w którym poszczególne etapy pozostają ze sobą w procesie oddziaływania. Wyraża się to w pełnej zależności asortymentowej apteki od etapu poprzedzającego sprzedaż detaliczną, czyli etapu hurtowni farmaceutycznej, w której kierownik apteki dokonuje zamówienia. Jeżeli wyzwaniem dla projektodawców jest zwiększenie gwarancji dostępności danego produktu na rynku dla jego finalnego odbiorcy, czyli realizującego receptę pacjenta, to konieczne jest odniesienie się do etapu poprzedzającego sprzedaż detaliczną. Niemożliwe jest stworzenie mechanizmów gwarancyjnych, jeżeli uprzednio lub nawet następczo względem daty, w której do apteki trafi pacjent z receptą na określony lek, apteka ta nie będzie miała możliwości pozyskania tego leku w hurtowni farmaceutycznej. Konieczne jest zatem stworzenie mechanizmów, które spowodują, że potrzeby ludności będą możliwe do zrealizowania w aptece, a wcześniej w hurtowni, przynajmniej w obrębie produktów objętych refundacją, bowiem prawo dostępu do tej kategorii produktów wynika z objęcia powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym. Pomimo wprowadzenia w roku 2016 zmian w ustawie - Prawo farmaceutyczne nadal można zaobserwować - co potwierdza również treść uzasadnienia - że mechanizm dystrybucji leków nadal nie realizuje równego traktowania wszystkich podmiotów prowadzących obrót produktami leczniczymi - apteki nie mają pełnego dostępu do leków, w szczególności objętych refundacją. Ustawa - pomimo że na etapie legislacyjnym budziła wiele kontrowersji - z uwagi na obszary tematyczne, które stały się przedmiotem jej reglamentacji, nie poddała modyfikacji uwarunkowań funkcjonowania relacji hurtowni z aptekami.

Stawiając pytanie, jak powinna wyglądać reakcja legislacyjna na tak wieloaspektowym obszarze gospodarczym, należy stwierdzić, że winna być proporcjonalnie wieloaspektowa. Na powyżej naświetlonym tle zmian należy stwierdzić, że rozważania nad zagadnieniem modyfikacji kształtu usług farmaceutycznych muszą dotyczyć zarówno aspektu gospodarczego, publicznoprawnego w zakresie zasad refundacji, jak i zawodowego. Z powyższego jasno wynika, że dokonanie zmian jedynie w samym prawie farmaceutycznym nie zrealizuje tych wszystkich zamierzeń. Biorąc pod uwagę powyższe tło zmian należy stwierdzić, że skoro ustawa poddaje modyfikacji wyłącznie prawo farmaceutyczne, z definicji nie może realizować wszystkich powyżej zdefiniowanych aspektów funkcjonowania rynku usług farmaceutycznych.
 

2.Poszczególne rozwiązania zawarte w ustawie
Swoboda działalności gospodarczej

Odnosząc się do brzmienia ustawy, należy stwierdzić, że jest ona wartością samą w sobie, ponieważ podejmuje trudną próbę zmiany obszaru gospodarczego w sposób inwazyjny, konfrontujący z domeną swobody działalności gospodarczej

Dostęp po zalogowaniu lub rejestracji
Pozostało: 85% treści
lista dokumentów

Produkty polecane

Prawo farmaceutyczne dla aptek. Część I

Książka stanowi kompendium wiedzy na temat zakładania i prowadzenia aptek oraz punktów aptecznych,...
Cena: 99.00
Promocja: 89.10 zł

Marketingowe zarządzanie apteką

Ostatnie zmiany w prawie farmaceutycznym postawiły apteki przed nowymi wyzwaniami. Stałe ceny i...
Cena: 69.00

Prawo farmaceutyczne. Poradnik dla aptek

Książka stanowi kompendium wiedzy na temat zakładania i prowadzenia aptek oraz punktów aptecznych,...
Cena: 59.00

Więcej na temat

Przedsiębiorcy: Ustawa „Apteka dla aptekarza” niekorzystna dla aptek i pacjentów

16-05-2017
Według Związku Przedsiębiorców i Pracodawców, Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET oraz Konfederacji Lewiatan podpisana przez Prezydenta RP nowelizacja Prawa farmaceutycznego ustawy Prawo farmaceutycznego spowoduje wzrost cen leków oraz zahamuje rozwój aptek prowadzonych przez polskich przedsiębiorców. Na „Aptece dla aptekarza” polscy obywatele stracą płacąc więcej za leki.
Czytaj kolejny
artykuł

Sieć szpitali - konsekwencje zakwalifikowania lub niezakwalifikowania