Serwisy Wolters Kluwer SA
Nasze strony:
Ochrona zdrowia Szybki dostęp do informacji prawnej

Zdrowie

Czy lekarz praktykujący lub niepraktykujący może występować w reklamie wyrobu medycznego?

Lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie swego nazwiska i wizerunku dla celów komercyjnych. Za złamanie tego zakazu lekarz musi liczyć się, że zostanie wszczęte wobec niego postępowanie w związku z odpowiedzialnością zawodową jaką ponosi za naruszenie zasad etyki lekarskiej. Bez znaczenia tu pozostaje fakt, czy aktywnie praktykuje świadczenie usług medycznych czy też nie.
Warto wiedzieć: Lekarze i dentyści nie mogą brać udziału w reklamach – nie tylko leków co do których jest to zabronione na mocy Prawa farmaceutycznego, ale także wszelkich innych produktów, włącznie z produktami będącymi wyrobami medycznymi czy suplementami diety.
Dla lekarzy Dla prawników

Czy lekarz praktykujący lub niepraktykujący może występować w reklamie wyrobu medycznego?

Zgodnie z art. 63 pkt 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej, lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie swego nazwiska i wizerunku dla celów komercyjnych. Za złamanie tego zakazu, na podstawie art. 53 ustawy z dnia 2.12.2009 r. o izbach lekarskich, lekarz występujący w reklamie wyrobów medycznych, musi liczyć się, że zostanie wszczęte wobec niego postępowanie w związku z odpowiedzialnością zawodową jaką ponosi za naruszenie zasad etyki lekarskiej.

Odpowiadając na powyższe pytanie, należy w pierwszej kolejności zdefiniować czym są wyroby medyczne. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 38 ustawy z dnia 20.05.2010 r. o wyrobach medycznych - dalej u.w.m., za wyrób medyczny uznawane jest narzędzie, przyrząd, urządzenie, oprogramowanie, materiał lub inny artykuł, stosowany samodzielnie lub w połączeniu, w tym z oprogramowaniem przeznaczonym przez jego wytwórcę do używania specjalnie w celach diagnostycznych lub terapeutycznych i niezbędnym do jego właściwego stosowania, przeznaczony przez wytwórcę do stosowania u ludzi w celu:

a) diagnozowania, zapobiegania, monitorowania, leczenia lub łagodzenia przebiegu choroby,

b) diagnozowania, monitorowania, leczenia, łagodzenia lub kompensowania skutków urazu lub upośledzenia,

c) badania, zastępowania lub modyfikowania budowy anatomicznej lub procesu fizjologicznego,

d) regulacji poczęć

– których zasadnicze zamierzone działanie w ciele lub na ciele ludzkim nie jest osiągane w wyniku zastosowania środków farmakologicznych, immunologicznych lub metabolicznych, lecz których działanie może być wspomagane takimi środkami.

Ustawa o wyrobach medycznych dość lakonicznie wypowiada się na temat samej reklamy, ograniczając się do ogólnej zasady zakazu prowadzenia promocji wyrobów, która wprowadzałaby w błąd poprzez:

1/ przypisywanie wyrobowi właściwości, funkcji i działań, których nie posiada;

2/ stwarzanie fałszywego wrażenia, że leczenie lub diagnozowanie za pomocą wyrobu na pewno powiedzie się lub nie jest związane z ryzykiem, jeżeli takie ryzyko jest spodziewane;

3/ sugerowanie zastosowania lub właściwości wyrobu innych niż deklarowane przy wykonaniu oceny zgodności (art. 8 u.w.m.).

W odróżnieniu od reżimu prawnego zawartego w ustawie - Prawo farmaceutyczne, który wprowadza szereg ograniczeń dotyczących reklamy produktów leczniczych, ustawa o wyrobach medycznych nie zawiera ani definicji reklamy wyrobów medycznych ani katalogu dozwolonych form reklamy, co pozwala wysnuć wniosek, iż nie istnieją szczególne obostrzenia w stosunku do reklamy wyrobów medycznych. Oznacza to, że z samej ustawy o wyrobach medycznych nie płynie zakaz występowania lekarzy (praktykujących i niepraktykujących) w reklamie wyrobów medycznych.

Niemniej jednak, należy pamiętać, iż istnieją inne akty prawne, które mogą taki zakaz wprowadzać.

W pierwszej kolejności, należy zwrócić uwagę na art. 63 pkt 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej, zgodnie z którym "lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie swego nazwiska i wizerunku dla celów komercyjnych". Bez wątpienia udział w reklamie ma charakter komercyjny. Za naruszenie zasad etyki lekarskiej, "członkowie izb lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej" (art. 53 ustawy z dnia 2.12.2009 r. o izbach lekarskich; Dz.U. z 2016 r. poz. 522) - dalej u.i.l. W tym miejscu warto przytoczyć aktualny komunikat wydany przez Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności w dniu 26 stycznia 2016 r.:

"Zgodnie z przepisami Kodeksu Etyki Lekarskiej (art. 63) lekarz nie powinien wyrażać zgody na używanie swojego nazwiska i wizerunku dla celów komercyjnych. Oznacza to, że lekarze i lekarze dentyści nie mogą brać udziału w reklamach – dotyczy to nie tylko reklamy leków (produktów leczniczych), co do których jest to zabronione na mocy przepisów Prawa farmaceutycznego, ale także wszelkich innych produktów, włącznie z produktami będącymi wyrobami medycznymi czy suplementami diety.

Lekarze i lekarze dentyści naruszający ww. przepis Kodeksu Etyki Lekarskiej muszą się liczyć z tym, że poniosą za to odpowiedzialność zawodową – postępowania w takich przypadkach są wszczynane przez rzeczników odpowiedzialności zawodowej, którzy następnie kierują wnioski o ukaranie do sądów lekarskich. Postępowania, które już zostały przeprowadzone, zakończyły się orzeczeniem winy, a najczęściej orzeczoną karą były kary upomnienia i kary pieniężne" (źródło: www.nil.org.pl).

Pytanie dotyczy dwóch grup lekarzy – praktykujących i niepraktykujących. Zgodnie z art. 6 u.i.l., lekarz zamierzający wykonywać zawód, któremu okręgowa rada lekarska przyznała prawo wykonywania zawodu, zostaje równocześnie wpisany na listę członków tej izby lekarskiej. Lekarz wpisany na listę członków izby lekarskiej, chcąc wziąć udział w reklamie wyrobów medycznych, musi brać pod uwagę fakt, że może być wszczęte wobec niego postępowanie w związku z odpowiedzialnością zawodową przewidzianą przez ustawę o izbach lekarskich. Dopóki lekarz pozostaje wpisany na listę izby lekarskiej, to bez znaczenia pozostaje to czy faktycznie świadczy opiekę zdrowotną czy też nie. Aby lekarz mógł zwolnić się z odpowiedzialności zawodowej za udział w reklamie, de facto musiałby złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu lekarza albo zostać pozbawiony tego prawa na podstawie prawomocnego wyroku, bo to powoduje z mocy prawa skreślenie z listy członków okręgowej izby lekarskiej (art. 7 u.i.l.).

  LEX Ochrona Zdrowia Więcej informacji i narzędzi znajdziesz w programie LEX Ochrona Zdrowia Bądź na bieżąco ze zmianami prawnymi i korzystaj z aktualnych materiałów Sprawdź 

Zatem, dopóki lekarz pozostaje wpisany na listę członków izby lekarskiej, musi się on liczyć z ryzykiem jakie niesie za sobą wykorzystanie jego wizerunku w celach komercyjnych, tj. w reklamie wyrobów medycznych. Bez znaczenia tu pozostaje fakt, czy aktywnie praktykuje świadczenie usług medycznych czy też nie. Istotą jest wpis na listę członków okręgowej izby lekarskiej.

Niniejsza odpowiedź ogranicza się do analizy dopuszczalności występowania w reklamach wyrobów medycznych jedynie lekarzy (przy pominięciu pozostałych zawodów wymagających wykształcenia medycznego, tj. np. ratowników medycznych czy pielęgniarek).

Kondrat Mariusz
lista dokumentów
 

Produkty polecane

Lekarz i przedsiębiorczość. Od teorii do praktyki

W publikacji zaprezentowano katalog pozamedycznych ról, jakie lekarz może pełnić, prowadząc...
Cena: 68.60
Promocja: 61.74 zł

Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz

Prezentowana książka to drugie, zmienione i rozszerzone, wydanie komentarza do ustawy o zawodach...
Cena: 141.90
Promocja: 127.71 zł

Bioetyka dla lekarzy

.. Publikacja jest zwiezlym przewodnikiem pomocnym lekarzowi w podejmowaniu trudnych decyzji i...
Cena: 49.00

Więcej na temat

Naczelna Rada Aptekarska: reklama wprowadzająca w błąd musi zniknąć

22-06-2016
Całkowity zakaz reklamy nikomu nie przyniesie korzyści, konieczne są jednak zmiany w przepisach, które chroniłyby pacjenta przed reklamą wprowadzającą go w błąd – stwierdził Michał Byliniak, wiceprezes Naczelnej Rady Aptekarskiej podczas spotkania zespołu ds. uregulowania reklamy leków, suplementów diety i innych środków spożywczych oraz wyrobów medycznych. 

 

 

Czytaj kolejny
artykuł

Kiedy można udzielić informacji dotyczących okoliczności śmierci pacjenta osobom bliskim?